Gielniów 7 listopada 2026

   Garb Gielniowski, będąc częścią Wyżyny Kieleckiej, jest jednym z najdalej na północ wysuniętych obszarów wyżynnych w Polsce. Dużą jego cześć zajmują Lasy Przysuskie - rozległy kompleks leśny na pograniczu województwa mazowieckiego i świętokrzyskiego. W samym centrum tych lasów leży wioska Ruski Bród. W czasie II wojny światowej okolice Ruskiego Brodu były schronieniem dla wielu grup partyzanckich, poczynając od oddziału majora Hubala. Na fasadzie miejscowego kościoła umieszczono tablice poświęcone jego żołnierzom a także partyzantom AK oraz pomordowanej ludności cywilnej.
Między 17 a 19 stycznia 1945 stoczono tu największą w ofensywie styczniowej bitwę na terenie Kielecczyzny (tzw. kocioł pod Ruskim Brodem). Walki te zostały upamiętnione pomnikiem, który został wzniesiony w czasach Polski Ludowej, jako obelisk z dwoma mieczami grunwaldzkimi i tablicą poświęconą żołnierzom Wojska Polskiego, partyzantom oraz żołnierzom Armii Czerwonej. W 2021 roku, wymieniono na nim tablicę pamiątkową. Z nowego napisu usunięto wzmiankę o Armii Czerwonej, dostosowując monument do wymogów ustawy dekomunizacyjnej.
 Jadąc na rowerze przez Lasy Przysuskie w stronę Gielniowa spotkałem wiele pamiątek związanych z walkami partyzanckimi w czasie ostatnie wojny. W okolicy Ruskiego Brodu, w leśniczówce Promień, w sierpniu 1944 roku odbyło się spotkanie dowódców Armii Krajowej Okręgu Kieleckiego „Jodła” w sprawie dalszego marszu na pomoc walczącej Warszawie. W okolicznych lasach skoncentrowanych było 5000 żołnierzy AK. Podczas odprawy podjęto kluczową decyzję o przerwaniu marszu tych oddziałów partyzanckich i skierowaniu ich do realizacji lokalnego planu „Burza”. Kilka kilometrów przed Gielniowem znajdowała się leśna osada Stefanów, która była miejscem jednej z większych bitew partyzanckich pod koniec 1944 roku. Wieś została zlikwidowana w 1952 roku w związku z utworzeniem poligonu wojskowego Barycz. Podobnie stało się ze wsią Kacprów, której wysiedleni mieszkańcy zostali upamiętnieni pomnikiem.
 Sam Gielniów, który był głównym celem mojej wycieczki,  znany jest przede wszystkim, jako miejsce urodzenia błogosławionego Władysława z Gielniowa (ok. 1440–1505) – wybitnego bernardyna, kaznodziei, polskiego poety średniowiecznego oraz patrona Warszawy. Jego wizerunek znajduje się w herbie miejscowości, a w miasteczku można zobaczyć kościół oraz kaplicę poświęconą jego pamięci. 
Gielniów w przeszłości oprócz rolnictwa słynął z kamieniarstwa oraz wyrobu piwa.
 Z Gielniowa do Przysuchy, która była początkiem mojego przejazdu rowerowego wróciłem przejeżdżając przez Bieliny (XVIII-wieczny kościół drewniany), Rusinów (pałac Dembińskich; XVIII w.),  Smogorzów (kościół murowany z XVII wieku). Podczas wycieczki poruszałem się po drogach i ścieżkach leśnych powiatu przysuskiego. Obecnie wchodzi on - od czasu reformy administracyjnej, która miała miejsce w  1999 roku - w skład województwa mazowieckiego.

andkoz

Galeria: