Ziemia Pszczyńska 26 kwietnia 2026

   Ziemia Pszczyńska ma bardzo ciekawą historię. Została wyodrębniona na początku XV wieku z terytorium księstwa raciborskiego. Przez parę stuleci kraina ta miała status wolnego państwa stanowego, by pod władztwem książąt Anhaltów, a potem Hochbergów uzyskać status księstwa i jako dawne księstwo pszczyńskie, najczęściej określana jest współcześnie.
Wschodnia granica tej ziemi usytuowana była na Przemszy i Wiśle i była jednocześnie granicą Śląska i Małopolski. W ciągu poprzednich wieków była też granicą państwową oddzielającą pruski Śląsk od Rzeczpospolitej, a później od Galicji w zaborze austriackim.
   W XVII wieku jedną z najzamożniejszych wsi w księstwie pszczyńskim były Tychy ze względu na ulokowanie w niej browaru, późniejszego Browaru Książęcego. Po powrocie w 1922 r. Ziemi Pszczyńskiej do Polski nastąpił dalszy rozwój Tych, które zaczęły nabierać cech osady miejskiej. Po zakończeniu II wojny światowej, przystąpiono do realizacji planu budowy zaplecza mieszkaniowego dla Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Tychy miały stać się pierwszym i największym miastem w systemie satelitów aglomeracji górnośląskiej. W 1951 roku Tychy uzyskały prawa miejskie. Jednocześnie przystąpiono do budowy osiedla, zwanego osiedlem A lub Anna w duchu architektury i urbanistyki socrealistycznej.
Przejazdem przez to osiedle rozpocząłem zwiedzanie Tychów. W centrum Starych Tychów znajduje się niewielki rynek z bardzo ciekawą fontanną z wydrami. W pobliżu umiejscowiony jest Browar Książęcy, największy producent piwa w Polsce.
W Tychach mieszkał przez wiele lat Ryszard Riedel, bluesman, uznawany za jednego z najlepszych wokalistów. Jego grób znajduje się na miejscowym cmentarzu, a jego pomnik został postawiony przed Urzędem Miasta. We wschodniej części Tych, już przy granicy z Bieruniem, mieścił się jeden z zakładów Fabryki Samochodów Małolitrażowych produkujących między innymi Fiata 126P.
  Patronem Bierunia jest święty Walenty, a kościół pod tym wezwaniem znajduje się we wschodniej części miasteczka. Jest to kościół drewniany charakterystyczny dla górnośląskiej drewnianej architektury kościelnej. Podczas mojego przejazdu rowerowego zobaczyłem jeszcze inne kościoły drewniane położone na Szlaku Architektury Drewnianej w województwie śląskim. Było to oprócz Bierunia, kościoły w: Górze, Miedźnej (największa drewniana świątynia na ziemi pszczyńskiej), Grzawie (najstarszy kościół na ziemi pszczyńskiej) i Ćwiklicach. Miejscowości, przez które przejeżdżałem, położone są w dolinie Przemszy i Wisły, czyli, jak wspomniałem przy granicy Śląska i Małopolski. O silnym powiązaniu tych obszarów świadczy chociażby fakt, że kilka miejscowości, przez które jechałem (Chełm Śląski, Kopciowice) należały w latach 1391- 1798 do biskupstwa krakowskiego. W Rudołtowicach właścicielem miejscowego majątku był Józef Zborowski, kasztelan czechowski, który w połowie XVIII wieku zbudował tu barkowy pałac.
Całą wycieczkę rowerową, po przejechaniu 75 kilometrów, zakończyłem w Pszczynie. Miasta już nie zwiedzałem. Ze względu na ilość atrakcji (szczególnie pałac książąt pszczyńskich) na odwiedzenie Pszczyny trzeba będzie przeznaczyć odrębny wyjazd.

andkoz